Trong mục này, ký hiệu trường các số thực
hoặc trường các số
adic
(ở đây
là một số nguyên tố).
Cho . Ta đặt
nếu
có nghiệm
trong
,
trong trường hợp còn lại. Số
được gọi là ký hiệu Hilbert của
và
liên quan đến
. Dễ thấy rằng
không thay đổi khi
và
được nhân thêm các bình phương; do vậy ký hiệu Hilbert xác định một ánh xạ từ
tới
.
Mệnh đề 1.-Cho và cho
. Để
điều kiện cần và đủ là
thuộc nhóm
các chuẩn của các phần tử của
.
Nếu là bình phương của một phần tử
thì phương trình
có
là một nghiệm, do vậy
và mệnh đề là đơn giản trong trường hợp này vì
và
. Nếu khác,
sẽ là bậc hai trên
; nếu ký hiệu một căn bậc hai của
là
thì mỗi phần tử
có thể viết dưới dạng
với
và
. Nếu
, tồn tại
sao cho
, do vậy dạng bậc hai
có nghiệm
và ta có
. Ngược lại, nếu
, dạng này có nghiệm
. Ta có
bởi vì nếu trái lại,
sẽ là một bình phương. Từ đây ta có
.
Mệnh đề 2.-Ký hiệu Hilbert thoả mãn các công thức sau
i) và
;
ii) và
;
iii);
iv).
(Trong các công thức này ký hiệu các phần tử của
; ta giả sử
khi công thức chứa
.)
Công thức i) là hiển nhiên. Nếu (tương ứng
) thì dạng bậc hai
có nghiệm
(tương ứng
); do đó
, điều này chứng minh ii). Nếu
thì
theo mệnh đề 1; khi đó
, điều này chứng minh iii). Công thức iv) được suy ra từ các công thức i),ii) và iii).
Chú ý.-Công thức iii) là một trường hợp riêng của công thức
v), thể hiện tính song tuyến tính của ký hiệu Hilbert; công thức này sẽ được chứng minh trong mục sau.

2 comments
Comments feed for this article
September 4, 2009 at 2:25 am
Khach quen
Anh Tuân cho hỏi tại sao ký hiệu đó không thay đổi khi nhân a hay b với các bình phương? Em đang đọc theo anh dịch đấy!
September 4, 2009 at 2:48 am
trungtuan
Nếu
thì tính có nghiệm của hai phương trình
và
là tương đương(cái đầu có nghiệm
cái sau sẽ có
.)